Hình ảnh minh họa tái hiện cảnh vua ban quạt trong Tết Đoan ngọ - Ảnh: ITN.

Từ mâm cúng “giết sâu bọ” quen thuộc trong mỗi gia đình đến những nghi lễ từng diễn ra nơi hoàng cung, chương trình trưng bày chuyên đề “Tết Đoan ngọ xưa và nay 2026” tại Hoàng thành Thăng Long mang đến cái nhìn toàn diện về một trong những ngày tết cổ truyền giàu bản sắc của người Việt.

Tết Đoan ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch) từ lâu đã gắn bó với đời sống văn hóa người Việt qua những phong tục quen thuộc như ăn cơm rượu nếp, bánh tro, hoa quả đầu mùa để “diệt sâu bọ”, đeo bùa ngũ sắc hay hái thuốc vào giờ ngọ. Tuy nhiên, ít người biết rằng ngày lễ này còn hiện diện đậm nét trong đời sống cung đình và từng được tổ chức với nhiều nghi thức trang trọng.

Ban thờ người Việt trong ngày Tết Đoan ngọ - Ảnh: ITN.

Tại không gian trưng bày ở Hoàng thành Thăng Long, một ngôi nhà ba gian truyền thống của người dân Thăng Long xưa được phục dựng với đầy đủ không gian thờ cúng, tiếp khách và bếp. Trên bàn thờ gia tiên là những lễ vật quen thuộc của Tết Đoan ngọ như vải, mận, dưa hấu, bánh tro, rượu nếp và trầu cau. Hình ảnh ấy gợi lại không khí ngày tết giữa mùa hè, khi các gia đình sum họp, tưởng nhớ tổ tiên và cầu mong sức khỏe, bình an.

Bên cạnh đó, trưng bày còn giới thiệu nhiều tập tục gắn với quan niệm phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe của người xưa. Các loại thảo mộc như ngải cứu, tía tô, đinh lăng, ích mẫu hay hoa nhài được trưng bày như những minh chứng cho tục hái thuốc giờ ngọ. Đây cũng là nét văn hóa thể hiện tri thức dân gian về y học và mối quan hệ hài hòa giữa con người với tự nhiên.

Gian bếp xưa trong ngày Tết Đoan ngọ - Ảnh: ITN.

Chương trình cũng tái hiện Tết Đoan ngọ trong cung đình thời Lê. Thông qua các tư liệu lịch sử, thơ văn chữ Hán của các vị vua và danh sĩ, công chúng có dịp tìm hiểu những nghi lễ từng được tổ chức trong hoàng cung như cúng tế, thiết triều, ban yến và các hoạt động ban thưởng cho bá quan văn võ.

Đặc biệt, tục vua ban quạt vào dịp Đoan ngọ được giới thiệu như một nét đẹp văn hóa cung đình ít người biết đến. Những chiếc quạt không chỉ là vật dụng chống nóng trong tiết trời đầu hạ mà còn mang ý nghĩa biểu trưng cho sự quan tâm của nhà vua đối với quần thần. Hình ảnh những chiếc quạt đề thơ gợi mở thêm một lát cắt về đời sống tinh thần và mỹ cảm của người xưa.

Chương trình mở cửa từ ngày 15/6 tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội).

Theo Giáo dục Thời đại