Giữa nhịp sống hiện đại với những trung tâm thương mại sầm uất và các nền tảng mua sắm trực tuyến phát triển mạnh mẽ, vẫn có một phiên chợ gần 300 năm tuổi giữ nguyên những nét mộc mạc, bình dị của làng quê Việt Nam. Điều đặc biệt hơn cả là phiên chợ ấy chỉ họp đúng một lần trong năm, vào sáng mùng 1 Tết Nguyên đán.

Đó là Chợ Gò - Trường Úc, một nét văn hóa lâu đời của người dân địa phương, vừa được tỉnh Gia Lai thống nhất chủ trương lập hồ sơ khoa học để đề nghị ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của một phiên chợ được đánh giá là “độc nhất vô nhị”.

Theo các tư liệu dân gian, Chợ Gò có lịch sử hình thành từ thời Tây Sơn. Trải qua nhiều biến động của lịch sử, phiên chợ vẫn được duy trì đều đặn cho đến ngày nay. Điều khiến nơi đây trở nên đặc biệt không nằm ở quy mô hay những mặt hàng đắt đỏ, mà ở chính ý nghĩa văn hóa mà nó mang lại.

Mỗi năm chỉ một lần, ngay từ sáng sớm ngày đầu năm mới, người dân từ nhiều nơi lại nô nức tìm đến phiên chợ. Họ không chỉ đi mua bán mà còn xem đây là dịp gặp gỡ, trao gửi những lời chúc tốt đẹp và cầu mong một năm mới bình an, may mắn.

Khác với các khu chợ thông thường, việc mua bán tại Chợ Gò không quá đặt nặng chuyện lời lãi. Những mặt hàng được bày bán chủ yếu là sản vật dân dã của vùng quê như trầu cau, muối, rau củ, bánh trái hay các loại nông sản do chính người dân địa phương làm ra. Người mua ghé chợ đầu năm không đơn thuần để chọn lựa hàng hóa mà còn mang theo mong muốn “mua may bán đắt”, trao đổi tài lộc và lấy lộc đầu xuân.

Trong số các mặt hàng được bày bán, trầu cau và muối là những sản phẩm được nhiều người tìm mua nhất. Theo quan niệm dân gian, đây là những vật phẩm tượng trưng cho sự gắn kết, đủ đầy và sung túc trong năm mới. Chính những nét văn hóa ấy đã giúp Chợ Gò trở thành điểm đến quen thuộc mỗi dịp đầu xuân, thu hút đông đảo người dân và du khách từ nhiều địa phương.

Không chỉ là nơi giao thương, Chợ Gò còn được xem như một không gian văn hóa cộng đồng đặc sắc. Qua nhiều thế hệ, phiên chợ đã trở thành một phần ký ức của người dân địa phương, gắn liền với những phong tục, tập quán và niềm tin truyền thống trong dịp năm mới.

Hiện nay, phiên chợ được xếp trong tốp 100 phiên chợ độc đáo nhất Việt Nam. Theo đại diện địa phương, hồ sơ đề nghị ghi danh di sản đang được khẩn trương hoàn thiện để trình các cấp có thẩm quyền xem xét. Dự kiến hồ sơ sẽ hoàn thành vào cuối năm nay trước khi được gửi tới Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Việc lập hồ sơ di sản không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn mở ra cơ hội để bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống quý báu trong bối cảnh nhiều phong tục cổ xưa đang dần mai một. Nếu được ghi danh, Chợ Gò - Trường Úc sẽ có thêm cơ sở để gìn giữ bản sắc riêng, đồng thời trở thành điểm nhấn văn hóa, du lịch hấp dẫn trong hành trình khám phá những nét đẹp truyền thống của Việt Nam.

Hạnh Nguyên (Tổng hợp)