Trong không khí rằm tháng Giêng, nhiều dòng họ ở xã Mai Phụ (Hà Tĩnh), đã tổ chức những mâm cỗ cúng tổ tiên mang phong cách “gà bay”, “gà đứng” khiến người xem không khỏi ngỡ ngàng trước sự kỳ công và sáng tạo của người dân địa phương. Đây là một nét văn hoá độc đáo đã được gìn giữ qua nhiều năm, không chỉ trong dịp Rằm tháng Giêng mà còn trong những lễ giỗ, lễ tết khác trong năm.

Mâm cúng "phi đội gà bay" độc đáo ở Hà Tĩnh. Ảnh: Báo Hà Tĩnh

Trên các mâm cỗ, những con gà luộc không chỉ đơn thuần là lễ vật, mà được biến hóa thành các dáng thế phức tạp, như những “phi đội gà bay” vươn mình trên bàn thờ. Việc tạo hình một con gà “có thế” đòi hỏi sự tỉ mỉ và kỳ công từ nhiều công đoạn: lựa chọn gà phải kỹ càng, chăm sóc nuôi dưỡng hơn một năm để gà có trọng lượng và dáng đẹp, tiến hành cắt tiết và làm sạch sao cho không ảnh hưởng đến da, rồi dùng dây thép và que tre để nắn chỉnh chân cánh tạo dáng theo ý định. Công đoạn này thường mất vài giờ đồng hồ với người lành nghề.

Sau khi tạo hình xong, luộc gà cũng là một công đoạn quan trọng quyết định đến tính thẩm mỹ của từng con gà. Người làm phải điều chỉnh nhiệt độ và thời gian luộc chính xác để gà chín đều mà không nứt da, giữ được màu sắc bắt mắt. Kỹ thuật luộc và giữ dáng cho gà sau khi tạo thế là yếu tố then chốt giúp sản phẩm cuối cùng đạt được độ trang trọng và hấp dẫn trên mâm cỗ.

Để có mâm cúng này người dân phải bỏ ra nhiều tâm sức. Ảnh: Báo Hà Tĩnh

Không chỉ dừng lại ở các thế gà cơ bản, người dân xã Mai Phụ còn sáng tạo trong cách bày biện. Nhiều mâm cỗ được trang trí bằng những hình ảnh gà ngậm hoa, gà đứng trên mình rùa, hoặc gà đậu trên cành đào, cành mai, tạo nên một tổng thể sinh động và đầy tính nghệ thuật. Những chi tiết này không chỉ mang tính trang trí mà còn thể hiện ý nghĩa sâu sắc về sự đầy đủ, sung túc và mong ước một năm mới an lành, thịnh vượng.

Việc làm những mâm cỗ “gà bay” không chỉ là công việc cá nhân mà còn là hoạt động cộng đồng, thu hút con cháu dòng họ trở về tụ họp trong dịp đầu năm. Ở nhiều gia đình, đây còn là dịp để trao truyền kỹ năng, kinh nghiệm làm mâm cỗ truyền thống cho thế hệ trẻ, giữ gìn phong tục văn hoá đặc trưng của địa phương.

Mỗi chú gà cúng có thế đứng hiên ngang, cánh sải rộng. Ảnh: Báo Hà Tĩnh

Theo đại diện chính quyền xã Mai Phụ, mâm cúng “gà bay” là một nét văn hoá độc đáo mang đậm giá trị truyền thống, thể hiện sự thành kính đối với tổ tiên và góp phần làm phong phú đời sống văn hoá cộng đồng. Địa phương đang nỗ lực gìn giữ và phát huy nét đẹp này trong các hoạt động văn hoá – xã hội, nhằm giữ vững bản sắc văn hoá truyền thống trong đời sống hiện đại.

Hạnh Nguyên (Tổng hợp)