Làng Mỹ Xuyên Đông, xã Nam Phước, thành phố Đà Nẵng có lịch sử hình thành, phát triển hơn 550 năm, gắn liền với công trạng của vị tiền hiền Lê Quý Công, người có công trong việc khai khẩn bờ cõi phía Nam.

Theo tài liệu “Mỹ Xuyên Đông - Đất và Người” xuất bản năm 2024, vào năm 1471, sau khi lập ra đạo Thừa Tuyên thứ 13 ở Quảng Nam, vua Lê Thánh Tông đã đề cử Chánh đề đốc Hùng Long Hầu Lê Quý Công, cùng 12 vị tướng khác ở lại vùng đất mới khai lập để giữ vững bờ cõi.

Làng Mỹ Xuyên Đông hình thành từ đó.

Đình làng Mỹ Xuyên Đông được UBND tỉnh Quảng Nam cũ xếp hạng di tích cấp tỉnh năm 2011 (Ảnh: Bình An).

Trải qua hàng trăm năm thăng trầm dựng làng, giữ nước, Mỹ Xuyên Đông được các triều đại phong kiến ban tặng nhiều sắc phong.

Đặc biệt dưới triều Nguyễn, các nhà vua đã ban cho làng 32 đạo sắc phong. Trong đó, sắc phong đầu tiên của vua Minh Mạng năm thứ 5 ban ngày 11/2/1824 được coi là sắc phong cổ nhất còn được lưu giữ ở tỉnh Quảng Nam cũ.

Ông Nguyễn Văn Bổn, nhà nghiên cứu lịch sử làng Mỹ Xuyên Đông, lý giải việc làng Mỹ Xuyên Đông được ban nhiều sắc phong là do có con sông Đào đi ngang qua làng để phục vụ nhu cầu thủy lợi và quân sự của trấn Quảng Nam xưa. Hơn nữa, làng có vị tiền hiền Lê Quý Công đã khai khẩn đất hoang cho bà con canh tác.

Để có thể bảo tồn trọn vẹn 32 sắc phong trước dòng thiên di của lịch sử và bao trận càn quét của giặc, người dân Mỹ Xuyên Đông đã tốn không ít công sức. Khi ôm sắc phong chạy, khi giấu trong miếu, bụi rơm, nhiều trận giặc càn quét đốt sạch nhà cửa, đền miếu, dân làng phải đào hầm giấu sắc phong…

Làng giữ 32 sắc phong như báu vật (Ảnh: Bình An).

Ông Nguyễn Văn Hùng, Trưởng ban trị sự làng Mỹ Xuyên Đông, cho biết các thế hệ con cháu làng Mỹ Xuyên Đông luôn ghi nhớ lời dạy của cha ông “Thà mất mạng quyết không mất sắc phong”. Người dân giữ gìn sắc phong như báu vật. Ngày lễ làng (12/2 âm lịch) hàng năm mới mang ra cho con cháu chiêm ngưỡng.

Ngôi làng hơn 550 năm gắn liền với danh tướng Hùng Long Hầu Lê Quý Công, mộ của ông được công nhận di tích lịch sử năm 2006. Đình làng Mỹ Xuyên Đông được UBND tỉnh Quảng Nam cũ xếp hạng di tích cấp tỉnh năm 2011.

Theo tài liệu của Phòng Văn hóa - Thông tin xã Nam Phước, cây đa cổ thụ của làng được trồng năm 1836 khi vua Minh Mạng cho đào sông. Trong kháng chiến chống Mỹ, chiến sĩ du kích đã lợi dụng gốc to của cây đa để ẩn nấp và tiêu diệt 2 tiểu đội quân địch.

Cây đa 52 tuổi, tán rộng che khoảng 500m2 đất (Ảnh: Bình An).

Năm 1964, cây đa bị bom đạn địch bắn phá cháy tận gốc. Đến năm 1973, khi tình hình chiến sự tạm lắng, dân làng đã ra Đà Nẵng mang cây đa con về trồng trên gốc đa cũ.

Sau hơn 50 năm, cây đa đã thành cây cổ thụ, cành lá xum xuê tỏa ra che kín cả một vùng đất. Dân làng cho rằng cây đa này nhanh lớn vì nhờ dinh dưỡng bằng tro mùn của gốc đa cũ.

“Người dân ở đây xem cây đa này như một điểm “văn hóa tinh thần” của cả làng. Trong bộn bề của cuộc sống hôm nay, mỗi người dân đang sinh sống trên mảnh đất quê hương hay lập nghiệp nơi xứ người vẫn luôn tự hào và nhớ về cây đa làng”, Trưởng ban trị sự làng Mỹ Xuyên Đông chia sẻ.

Theo Dân Trí